چرخ دنده چیست؟
تاریخچه چرخ دنده:

وقتی که در قرن هجدهم انقلاب صنعتی رخ داد از چرخ دنده در صنعت بیشتر استفاده می شد. در آن دوره چرخ دندچرخ دنده ه ها معمولا از جنس چدن بود و غالبا توسط ریخته گری ایجاد می شدند. اما کم کم ماشین چرخ دنده تراشی بوجود آمد و تحول عظیمی در این صنعت رخ داد. رفته رفته چرخ دنده های چدنی جای خود را به چرخ دنده های فولادی دادند.
پس از مدتی از اختراع ماشین های بخار، استفاده از چرخ دنده ها گسترش یافت و در زمانیکه ماشین و هواپیما در قرن بیستم اختراع شد، چرخ دنده ها محبوبیت خاصی پیدا کردند . این به دلیل استفاده موثر چرخ دنده در صنعت بود.
در صنعت چرخ دنده سازی اطلاعاتی برای روغن کاری کردن دندانه ها و بررسی تنش تماسی دندانه هاو ... نیاز بود.
پس از مدت کوتاهی چرخ دنده سازی بسیار پیشرفت کرد به طوریکه برای طراحی درست چرخ دنده ها به اطلاعات بسیار زیادی در ارتباط با مواد و فرایندها نیاز است. بیشتر دانش فنی چرخ دنده در اصل بین سالهای 1890 تا 1990 حاصل شد.
به طور کلی سده اخیر را میتوان به چند بخش تقسیم کرد که در هر دوره پیشرفت بزرگی در صنعت چرخ دنده سازی به وجود آمد:

1890-1930: اولین دوره که در آن اساس و پایه چرخ دنده سازی بنا نهاده شد.

1930-1960 : در این دوره صنعت چرخ دنده سازی رشد زیادی داشت
1960-1980 : در این دوره صنعت چرخ دنده بسیار پیشرفت کرد و از شکل ساده خود بیرون آمد.
1980-1990 : در این دوره صنعت چرخ دنده تحول بزرگی مانند تولید روغن های بهتر، استفاده از مواد جدید و نوآوری در طراحی ماشین را به همراه داشت. روشهای سنتی ساخت چرخ دنده جای خود را به روشهای نوین و امروزی دادند.

 


 
انواع چرخ‌دنده


چرخ‌دندهٔ ساده
ساده ترین چرخ دنده ، چرخ دنده ساده است که بسیار کاربرد دارد. در چرخ دنده ها دیسکی وجود دارد که دندانه هایش به طور شعاعی قرار دارند و در آن دنده ها باید به شکل موازی باشند.

چرخ دنده ساده

 

چرخ‌دندهٔ مارپیچ
دراین نوع چرخ دنده محور ها با هم موازی نیستند و به این صورت است که هر دندانه به صورتی مارپیچ قرار دارد. به این صورت دندانه ها با هم درگیر می گردند. در این نوع چرخ دنده سر و صدای کمتری وجود دارد. این نوع چرخ دنده در زمانی که سرعت بالاست و توان بالایی نیاز است کاربرد دارد . وقتی که کنترل سر و صدا دارای اهمیت باشد میتوان از چرخ دنده های مارپیچ بهره برد.

چرخ دنده مارپیچ

 

چرخ‌دندهٔ مخروطی
چرخ دنده های مخروطی برای انتقال محور دوران عمودی به افقی و یا محور افقی به عمودی کاربرد دارند . از چرخ دنده مخروطی در خودروسازی استفاده می شود. دیفرانسیل ماشین ها از نوع چرخ دنده مخروطی هستند.

چرخ دنده مخروطی

 

چرخ‌دندهٔ حلزونی
چرخ دنده های حلزونی برای منتقل کردن قدرت از دو محور استفاده می شود در صورتی که محورها زاویه 90درجه داشته باشند. چرخ دنده حلزونی در جرثقیل ها به علت دارا بودن مکانیزم خود قفل شونده استفاده فراوانی دارد. نسبت دور در این نوع چرخ دنده بسیار پایین می باشد.

چرخ دنده حلزونی

 

چرخ‌دندهٔ شانه‌ای
وقتی که روی یک محور دنده های مدولار داشته باشیم چرخ دنده شانه ای حاصل می شود. جهت انتقال محور از کشویی به دورانی و یا از دورانی به کشویی می باشد. این نوع چرخ دنده قطر بی نهایت دارند.
چرخ دنده شانه ای